Anlam Katmanlarının Eskiz ve Diyagramlar İle Temsili

Eskiz, sadece bir çizim ile aktarma aracı değil aynı zamanda yaratıcılığı tetikleyen bir düşünme aracıdır. Mimarlığın donuk bir nesne olarak ifade edilmeye değil, bir olayla ortaya çıkan ve öznel veriler barındıran katmanlı temsillere ihtiyacı vardır.

Paolo Belardi ‘’Mimarlar Neden Hala Çiziyor?’’ kitabında bilinçli çizim ve yaratıcı çizim üzerine fikirlerini açıklamıştır ve bize üç boyut, yani genişlik, yükseklik ve derinlik ile birlikte tarihin ve kültürün de düşünülmesi gerektiğini söylemektedir. Yazara göre taslaklar sahicilikle kurulan göbek bağının son parçasıdır ve yazmak çizmekten farklı değildir. (1)

Belardi’ye göre çizmek; yalnızca yeniden üretmek anlamına gelmemektedir. Tersine, Paul Gauguin’in anladığı üzere (‘’Görmek için gözlerimi kapatıyorum’’) içsel dünyamızı yoklamak anlamına gelir. Hegel’in dile getirdiği sezginin zorunluluğu içsel dünyamızı kağıda dökerken bizi bilinçdışı bir yaratım serüvenine sürüklemektedir. Tasarım sürecinde kağıda döktüğümüz çizgiler, sadece nesnel veriler bütünü değildir aynı zamanda içinde kaybolduğumuz düşüceler bütünü ve geçmişimizden beslenen içgüdüsel biçimlenmelerdir. İçgüdülerimiz nasıl birbirine benzemiyorsa onlardan etkilenen tasarım fikirlerimiz ve bu fikirleri eskiz ile ifade biçimimiz de daima farklı olacaktır. Bilinç dışı oluşturduğumuz çizgiler, zihnimizin derinliklerinde barındırdığımız ve elimize hükmeden imgelerden ilham alır.

Belardi’ye göre eskiz bir kibrit kutusu gibi olduğu halde ne bir fikrin yeniden sunumu ne de embriyo halidir. Franco Purini’nin dediği gibi ‘’Fikirlerin DNA’sıdır. Eskiz bir fikrin doğuşu ve not alma sistemidir. Le Corbusier, United Habitation’un temel fikri olan üst üste konulmuş hücreleri Paris’te kahvaltı yaparken bir peçetenin üzerine çizmiştir. Akla gelen fikrin kağıt üzerine az ve öz temsili gerçekleşmezse unutulacaktır, bu durum eskizin bir not alma biçimi olarak algılanmasını sağlamıştır. Ancak eskiz sadece bir not alma biçimi değil, aynı zamanda üreticisine yeni fikirler veren bir yaratım aracıdır. Fikirler ihtiyaçlardan, düşlerden ve hatta rastlantılardan doğmaktadır. Yeniden yapılan her eskiz,  bilinç altındaki farklı bir bilgiye dair ipuçları ile yeni bir fikir yaratmaktadır.

Alvaro Siza, Apaçıklığı İmgelemek kitabında mimarlığa bakış açısını tasarladığı projelerin eskizleri ile birleştirerek aktarmıştır. Siza, mimarlığı eleştirel bir diyalog projesi olarak görmektedir. Doğa ile mimarlık birbirinden beslenerek deneyimlere ev sahipliği yapar. Bu bağ eskiz ile şekil kazanır ve yapı doğanın bir parçası olur. Eskiz, yaratıcı sürecin bir parçasıdır ve eskiz aracılığıyla projenin sorunları, çevre ile kurduğu bağ görünür kılınır. (2)

alvaro siza  eskizleri

Siza mimarlığa bakış açısını kıyı şeridi boyunca gerçekleştirdiği dört projesinde dikkate aldığı unsurlar ile açıklamıştır. Bunlardan ilki Madrid Batı Parkı’nda gerçekleştirdiği Picasso’nun iki eseri için yaptığı müze olmuştur. Proje kent ile doğayı bir araya getirmektedir ve inşa edilmiş bölümden kopup doğa ile iç içe girmektedir. Leça da Palmeira Belediye havuzunu yaparken ise mimarlığın tanımını gerektiği kadar duvar yerleştirmek olarak yapmıştır çünkü doğa kot farkları ile geri kalanı kendisi tanımlar böylece doğa ile mimarlık iç içe girmiş olur. Doğada var olan geometri, eskizdeki kalın çizgiler ile ortaya çıkarılır ve organik olan imgeden geometrik bir mimarlık çıkarılmış olur. Antonio Nobre Anıtı ise kıyı şeridinde bulunan projelerden bir diğeridir. Bu noktada arazinin sahip olduğu güzelliğin genç mimara verdiği kaygıdan söz edilmiştir çünkü inşaat o güzel yerin mahvolmasına neden olabilmektedir. Siza’nın projelerinde ışığa hakim olmak ve derinlik düşüncesi öne çıkmaktadır. Boa Nova Restoranı’nda ise kıyı şeridini koruyarak kayalıkların tepesinde yer almıştır. Böylece iç ve dış arasındaki ışık ve derinlik duygusu korunmuştur. Siza’nın bakış açısını yansıtan ve eskizler ile düşünerek şekillendirdiği kıyı şeridi boyunca uzanan projeler, mimarlığın nesneden mekana uzanan, doğada kaybolan bir kesintisizlik düşüncesi olduğunu ortaya koymaktadır. Mimar bilinçsizce karaladığı çizgiler ile kendi dünyasında deney yaparak bellekle oynar.

Eskiz ile ifadenin yanı sıra haritalama ve notasyon da mimarların bir projeyi tasarlamak ve anlatmak için kullandığı yöntemlerdendir. Notasyon çizimin soyut geometrilerinin kağıda aktarılmasıdır. Böylece komplex gelen her şey basite indirgenir ve önemli noktalar açığa çıkartılır. Stan Allen; notasyonu mimari bir dil ve soyutlama olarak tanımlamaktadır. (3) Gerçekte var olan ve tahmin edilemeyen ışık, ses, atmosfer ve hareket gibi etkiler notasyon ile dondurulur ve bu karmaşıklık yapı olarak karşımıza çıkar. Fakat günümüzde teknolojinin ve yeni tasarım araçlarının üretimi, mimarları, eskiz, haritalama, notasyon ve diyagram gibi temsil yöntemlerinden uzaklaştırarak sadece yapı imajları üzerinden yaratım ve üretime sürüklemektedir. Frederic Jameson modern dünyada teknolojinin derinliğinin kontrol edilemediğine dikkat çekmiştir. (3) Örneğin; geleneksel yöntemler sürekli değişim ve dönüşüm içerisinde olan kentleri haritalamak için yetersiz kalmaktadır. Bu karmaşıklığı ifade edebilmek için yeni programlar ve haritalama yöntemleri mimarların çalışma alanına girmektedir.

Antony Vidler; digital modellemenin mimari düşüncenin sunumu ve bir dili olduğunu ifade etmektedir. (4) Komplex formlar ve topografyalar teknolojinin verdiği yeni imkanlar sayesinde daha kolay sunulabilmektedir. Diyagram bu noktada geçmişte de kullanılan ortak bir mimari dil olarak karşımıza çıkmaktadır ancak kara kalemle yapılan eskizin verdiği düşünerek üretim imkanını sağlayamamaktadır. Bu açıdan Vidler, digital çizimlerin geleneksel olanlar kadar soyut olup olmadığını tartışmaktadır.

G.Damla Öz

Referanslar;

  • (1) Paolo Belardi ‘’Mimarlar Neden Hala Çiziyor?
  • (2) Alvaro Siza ‘’Apaçıklığı İmgelemek’’
  • (3) Stan Allen ‘’Mapping the Unmappable on Notation’’
  • (4) Antony Vidler ‘’Diyagrams of Diyagrams:Architectural Absraction and Modern Representation’’
Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: