Kentsel Kimlik

Kentsel dönüşüm, bir kentin sorunlarının çözülebilmesi, kentin daha sağlıklı ve yaşanabilir bir yer haline gelmesi  için yeni bir proje üretilerek uygulanmasıdır. ‘’Kent kimliği ise kentin diğerlerinden ayrılarak okunabilmesini ya da insanlar için anlamlı hale gelmesini sağlayan nitelikler bütünüdür.’’ (1) (Kevin Lynch, 1983)  Kimlik, kenti özgün kılan ve bir zaman süreci içerisinde oluşan belirleyici unsurlardan oluşur. Bu unsurlar kentte yaşayan insanlar, yaşam tarzları ve kentin çevresi ile olan ilişkisidir. Kentin kimliği bir yere ait olma duygusu ile yakından ilişkilidir ve sadece aidiyet duyulan mekanlar orada yaşayan insanlar için anlam taşımaktadır. Kentsel dönüşüm ile değişen çevre ve kentin taşıdığı anlam, içinde yaşayan toplumun, dolayısıyla kent kimliğinin de değişmesine neden olur.

Kevin Lynch’in tanımlamalarının temelini ve yöntemini kentin imajını belirleyen görsel unsurlar oluşturmaktadır. Bu fiziksel unsurlar, yollar, düğüm noktaları, kenarlar, bölgeler ve anıtlardır. Kentin okunabilmesi ve hafızada yer edinebilmesi bu kentsel unsurlar ile daha kolaydır.

Lynch’in kente fiziksel ögelerden bakmasına karşın  Aldo Rossi kenti geçmişi ile olan bağı açısından ele alır. Ona göre kentin kimliğini yapılı çevre yani geçmiş ile bağlantısı olan artifaktlar oluşturur. Artifaktların kimliği oluşturması bireyin hafızasında zaman içerisinde edindiği yer ile doğru orantılıdır. Artifaktlar deneyimleyen kişi tarafından hafızaya kaydedilir ve bu kayıt sürekli kendini yeniler.

Rossi, Şehrin Mimarisi kitabında, kentsel planlamalar yapılırken bütüncül tasarımlar ile yaklaşıldığından, tarihsel çevrenin ve bölgesel değerlerin umursanmadığından bahsetmiştir. (2) Kentleri gezerken anılarını kendinden bile gizlemiş ve şehirlere bilimsel veriler gibi bakmıştır.  Fakat zaman içerisinde kendi yapılarının da mimarlığın öznelliğinden beslendiğinin farkına varmıştır. Bu yapısal düzenlemeler, zamanla gerçekleşen tarihsel değişim ve dönüşümün bir parçasıdır. Rossi’ye göre mimari planlama, insani olayların geliştiği sabit sahnedir. (2)  Şehrin ve şehirlinin yaşamından kesitler barındırmayan ve sorunlarına cevap vermeyen bütüncül bir planlama kentliyi mutlu etmeyecektir.

Rossi bütüncül yaklaşımları eleştirirken, Colin Rowe ve Fred Koetter tekil, çevreden, tarihten bağımsız kentsel tasarımın süreçlerini ve sonuçlarını ele almaktadır.  Collage City, kent kimliğine ve kentsel dönüşüme bricoleur ve collage kelimelerinin birleşimi bricolage üzerinden bakmaktadır. (3) Bricolage yaptakçılıktır yani anlık çözümler üretmektir. Anlık çözümler sınırlı bir alana etki eder ve geleceğe dönük değildir. Kentsel planlamada bricolage, kentin zarar görmüş bölgelerine anlık ve çevresinden bağımsız çözümler üretmektir. Bu plansız kensel dönüşüme ve geçmişi ile ilişkisi olmayan yapılaşmaya neden olmaktadır.

Taksim meydanı, Cumhuriyet anıları üzerine kurulmuştur. Meydanda bulunan Atatürk Anıtı, Taksim Gezi Parkı ve Atatürk Kültür Merkezi meydana açılan yollar ile birlikte bölgenin kimliğini oluşmaktadır. Yayalaştırma projesinden önce yaya ve trafik akışının aynı kotta, uyum içerisinde işlemesi bölgede yaşayan bir meydan oluşturmaktaydı. Yayalaştırma projesi ile araç trafiğinin farklı bir kota alınması bu yaşayan kimliği zedelemektedir ve meydanın bütüncül bir beton parçası gibi algılanmasına neden olmaktadır. Otobüs duraklarının yer altında olması, hem meydanı hem de durakları ıssız ve tedirgin edici bir yer haline getirmektedir bu yüzden meydana ulaşım kolaylaşmamış daha da zor hale gelmiştir. Tüm bunlar ile insanların hafızasında yaşayan aktif taksim algısı yok edilmektedir.

taksim-beton

Yayalaştırma projesinde savunulan başka ülkelerin meydanlarına benzeme arzusu kendi kentimizi sona sürüklemektedir. Evet başka ülkelerin meydanları kendi halkı ve kent dokusu içerisinde çok ilgi çekici olabilir ama Taksim, başka bir meydanın kopyası olamayacak kadar büyük kentsel birikimlere sahip bir meydandır.

İstanbul’a başka bir kentin pencesinden bakmak ve onu tarihsel kimliğini gözardı etmek doğru mudur?

G.Damla Öz

Referanslar;

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: