Corbusier Penceresi

Freud’un penceresinde bir ayna asılıdır. Cam yansıtandır, ayna da yansıtandır. Freud cama baktığında ayna yoluyla kendini net bir şekilde görür.

Gören insan görüldüğünü de farkeder. Bu durumda görme işini tek boyuta indirgeyen temsiller, görme-görülme müşterekliğini engellemez mi? Mimarlıktaki temsil, bakma-görme-yaşama birlikteliğinin neresindedir?

Belli ki Corbusier temsilin yapının anlaşılması/yaşanması noktasında yetersiz olduğunu düşünüyor, bu nedenle yapıyı ve temsili ayrı değerlendiriyor. [Corbusier, temsil araçlarından biri olan fotoğrafın mekanı tekdüzeleştirerek belgelediğini düşünür. O’na göre mekan içindeki deneyim ve algıyla oluşan bütüncül belgeleme, fotoğrafta kaybolur. Fotoğrafa bakan iç detayları görmeye başlar, ve deneyimlediğinde bambaşka hissettiği mekanın o kadar da matah olmadığını düşünür.] İşte bu sebeple Corbusier temsil noktasında izleyicinin salt yapıyı görebilmesi ve arkitektonik bazda yorumlayabilmesini sağlamak için yapıyı ‘place’ yapan atmosferini ve yerleşkesinin öğelerini dergi ve kitaplara koyacağı fotoğraflardan siliyor, çünkü ne yapılırsa yapılsın temsil araçları, tasarımları deneyim olmadan yaşatamaz O’na göre.Yapı cephesindeki ıslak kolonları, kitaba bakan insanların poetik düşüncelerle kafalarının karışıp algılarının bozulacağını düşündüğü için, içerideki kolonları da iç mekanı pür halde temsil edebilmek adına fotoğraf üzerinde yok ediyor.Bu noktada Corbusier’nin şekilden çok algı-deneyime önem verdiğini söyleyebilir miyiz? Ya da döngüye soktuğu bu edit/yeniden üretim hali bir tatminsizlik midir?

Corbusier’nin tasarım dili ve yaklaşımının da temsil araçlarının bu eksikliğini pekiştirecek şekilde oluştuğunu iddia edebiliriz. Cenevre’deki göl evinin yatay penceresi temsil edildiğinde, hangi açı ve noktadan olursa olsun, pencerenin evdeki kişiye sağladığı manzara algısını hissedemeyiz, çünkü aslında Perret’ye göre yatay pencere ufuk çizgisi ve gökyüzü gibi tamamlayıcıların görülmesini engelleyerek manzarayı jenerikleştirir. Berger’in, fotoğrafı, öncesinde egemen olan perspektifli çizimlerin tekdüzeleştiriciğini yıkan bir sanat olarak tanımlamasına karşın, Perret yatay pencereyi fotoğrafla özdeşleştirir, fotoğraf mekanı belgeler fakat mekana bakmayla onun içinde olma sınırını algılatamaz izleyiciye. Tam da bu noktada Corbusier bu algıyı tamamlayabilecek yegane şeyin kullanıcının pencereye yaklaşarak, eğilip yükselerek manzaranın parçalarını tamamlayıp bütünlemesi olduğunu düşünür. Corbusier’nin mimar kimliğiyle oluşturmaya çalıştığı, parçalanan bu bütünsellik, izleyiciye dayatılan bir mecburiyet değil midir, izleyici eleştirisini ve değerlendirmelerini de kısıtlamaz mı? Berger görme biçiminin objektif olmadığını, insanın baktığı ve gördüğü yeri kendisinin seçtiğini ve görme biçimlerini kişiselleştirdiğini söyler.Peki bu bağlamda pencerenin yatay/dikey olmasıyla yaşatılan farklılaşan anlamlar noktasında, mimarın tasarım kararı seçime dayanan kişisel görme biçimlerini sınırlandırmaz mı? Ya da izleyicinin bu noktada kısıtlandığını düşünmek, mimar ve tasarımlarıyla çakışmaz mı? Yatay pencerenin fotoğraflanıp temsil edilmesi halinde izleyicinin beklentisi zaten başka ne olabilir ki, oradaki atmosferi yaşamadan anlamaya çalışmak mı?

Görme-görülme-pencere ilişkisi içerisinde, iç mekanda pencereden dışarı bakan kişinin gördüğü ile dışarıdan iç mekana bakan kişinin gördükleri, görme-görülme müşterekliğini sağlar mı? Pencere bu noktada bir katalizör müdür, yoksa ayırıcı mı?

Peki yere kadar inen pencereden kendini tam gören ile parapet üzerindeki pencerede kendini yarım görenin algısını, bütünlemesini ve sonucunda mekanı tarifleme yetisini bu tartışmada nereye koymak gerekir?

Uğur Sarışen

 

Beatriz  Colomina, Mahremiyet ve Kamusallik

John Berger, Ways of Seeing

 

 

 

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: