Mekanın Dokunsallığı

Duyular arası zenginlikle oluşturulmuş mekanların şahitliğini nasıl olur da sadece gözler yapabilir? Mekan göz ile görülür, kulak ile işitilirken; koku hafızasıyla bellenip tada çevrilirken görmenin egemenleştirilmesi mekansal deneyimde indirgeyicilik ve yanlılık vermez mi?

fi

Mekansal biliş gözmerkezcilikten çıktığında bambaşka boyutlar kazanır. Hatta Sartre gibi ileri gidelim: Medusa’nın taşlaştırıcı bakışları, yanlı mutlak görme duyusunun bir metaforudur. Holl, çok temel bir örnek ile, dünyaya bir de başka bir konumdan -uzaydan- bakmakla bile onun mekansal algısının nasıl değiştiğinden bahseder durur. Görmedeki küçük paralaks değişimleri bile bu imkanlılıkları (ve Holl’ün kendi tabiriyle ufuk açıcılığını) veriyorken diğer duyuları ve bilhassa dokunmayı çemberin dışına itmek niye?

Bilimsel olarak bütün duyuların dokunma duyusunun başkalaşımıyla oluşması, en güçlü dayanağıdır Pallasmaa’nın. Duyularla edinilen deneyimlerin hepsi bir dokunma kipidir ona göre: mekansal deneyimler dahi. Dokunmak diğer duyuların birleşimidir. Görmek, işitmek, koklamak ve tatmak dokunmaktır. Sarmalayan mekansallık, içselliğe ve dokunsallığa dönüştüğünde; holistik bir bedensel deneyim olur.

Etimolojik bir nükte olarak bakarsak “ten” ve “tin”in benzediğini apaçık görürüz. “Mekanın tini, ten ile kavranır” demek ister  bu sözcükler…

Çağdaş Kaya


Referanslar;

  • Holl, S. (2000), Parallax. Princeton Architectural Press, New York.
  • Pallasmaa, J. (2011), Tenin Gözleri, Yem Yayın, İstanbul.
  • Merleau-Ponty, M. (2014), Algılanan Dünya, Metis, İstanbul.
  • Berger, J. (1999), Görme Biçimleri, Metis, İstanbul.
  • Görsel: @woodleywonderworks, Flickr. (Son erişim: 2 Mart 2016)

 

.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: