Mekanın Üretim İkilemleri

 

Mekan hem Tschumi’ye hem de Grosz’a göre ikilemler barındırır. Tschumi ikilemini akıl ve deneyim arasında kurar. Grosz ise ikilemini zamanın farklı tanımları üstünden tarifler. Her ikisi de ikilemler üstünden mekanın yapısal bir varlık olmaktan öte hangi ifadelere karşılık gelebileceğini ve mekanın bir küpün geometrisinin ya da yalnızca konum belirten fiziksel bir gerçekliğin dışında olduğunu tartışırlar.

Tschumi, ikileminin ögeleri arasında tercih yapmaz. İkilemi keskin bir sınır olarak ortaya koymamıştır. Mekanın tarihsel birikimle ortaya konabilecek bir dil, şematik bir alfabe ile üretilmesinin tek başına mümkün olmadığını, bunun yanı sıra deneyimsel verilerin etken olduğunu söyler. Bundan yola çıkarak mekanın algısında gerçekliğin ve kavramsallığın bir arada olabileceğini ya da algının bu ikisi arasında oluşunu arar.

Grosz ise çizgisel ve döngüsel zamanları tanımlayarak, mekanın oluşmasında tarihi birikimin çizgisel olarak değil geri dönüşleri olan, sürekli olarak sorgulayan bir zaman anlayışının etkili olduğunu söyler. Mekanı alışılageldik geometrik tanımlarından sıyırarak dördüncü boyut olan zaman ögesiyle ortaya koyar. Öznel veriler barındıran zaman elemanından türeyen hatıraların mekanı varlıksal ifadesinden sıyırdığını ifade eder.

Grosz’un bahsettiği hatıra ögeleri ile Tschumi’nin deneyim kavramının paralellik gösterdiği söylenebilir. Hatıra ve deneyim, öznenin zamanda geri dönüşler yaparak ve bir sürecin içinde bulunmasıyla ortaya çıkar.

Mekanın süreçle tanımlandığı söylenirse, onu ortaya koyan özne midir?

Özne ile türeyen hatıra ve deneyim ile mi mekan oluşur ya da mekanın varlıksal ifadesi mi özneye bunları ürettirir? Birbirini besleyebilecek bu ikilem öznenin tanrılaştırılması ile ilişkili olabilir mi? Bir diğer ifade ile mekanın üretiminde ortaya konan hatıra ve deneyim ögeleri bir kişi ya da toplum olarak düşünülebilen özne ile var olduğu söylenirse ve mekandan özne olmadan söz edemiyorsak, öznenin yaratıcı güç olduğu söz konusu olabilir mi?

Peki mekanın üretiminde başrol sayılabilecek bu yaratıcı güç günümüz kentlerinde yıkımları da beraberinde getirir mi ya da getirmekte midir?

 

Ceren Tonkal

 

Kaynaklar

Tschumi, B., The Architectural Paradox

Grosz, E., The Future of Space: Toward and Architecture of Invention

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: