artyapısalcı bir okuma konusu olarak konut:

Konut Kavramı ve Söküme Dair Yöntemin Belirlenmesi

Konut genel teması içerisinde, mimari tasarım ve eleştiri bağlamında, “konut” dair bu makale içerisinde yer alacak alt başlıklar, konut kavramının sökümü ile meydana getirilecektir. Bunlardan ilki “konutun sosyal yaşantı içerisindeki çözümlemesi” olacaktır, ikincisi özellikle mimari ve edebiyat literatürü içerisine temellenen referanslarıyla “evsizleşme / ait olma ve ayrıntılarda konutun yeri” ve son olarak “mimari literatürdeki diğer anlamları ile ev” yer alacaktır. Bu temaların incelenmesinde kullanılacak alt başlıklar ise yöntem olarak anlatımın temellendiği mimari ve edebiyatı bir araya getiren bir söylev ile eklenecektir, bunlar:

-Şehrin son durağı olarak konut,

-Kuşatıcı bir kavram: ev,

-Kağıt üzerinde yükselen evler.

İnsanın barınma ihtiyacına temellenen bu yapı tarihsel bağlamda çeşitli evreler geçirmiştir. Konut ilk anlamını herhalde TDK Sözlükte yer aldığı şekli ile almış sayılamaz. Bu açıklama çok yeni bir konut kavramını işaret eden bir dildedir, şöyle ki, sözlük konutu şöyle tanımlar: “ insanların içinde yaşadıkları ev, apartman vb. yer, mesken, ikametgâh” (2015). Tanımın ikinci kısmına doğru ortaya konan yer ve mesken ise mimarlık alanının en çok irdelenen konuları arasındadır ve konutun daha çok bu anlamlarıyla ilişkilenmesi tercih edilebilir. Ev ise TDK Sözlük’e göre dört farklı tanımda açıklanabilmektedir: “yalnız bir ailenin oturabileceği biçimde yapılmış yapı”, “bir kimsenin veya ailenin içinde yaşadığı yer, konut, hane”, “aile” ve “soy, nesil”.* Tanımların sadece sözlükte yer alan bu farklı anlamları çalışmanın yöntemine de ışık tutmuştur.

Çalışma yönteminin belirlenmesinde ise artyapısalcılığın, gösterenler arasındaki anlam aktarım yönteminin pratikliğinden faydalanmak üzere, iki ayrı literatüre yerleşen anlamların ve yeni anlamların oluşumlarının çeşitliliği belirleyici olmuştur. Yukarıda belirtilen üç ayrı alt başlık içerisinde anlamı ve derinlik eleştirisi gerçekleştirilecektir.

“Şehrin son durağı konut” kapsamında sosyal bir varlık olarak bireyin ve toplumun zamandaki yolculuğunun son durağı olarak adlandırılan, aslında bir terminal gibi başlangıç ve bitiş noktası olarak ifade edilen bir konuttan bahsedilecektir. Birey, toplumdan yapılmadır. Bu haliyle toplumun en küçük yapı taşı aile değil bireydir. Ev’in TDK Sözlük anlamındaki “aile” ile ilişkisinden bahsederken, toplumsal düzenin inşasının bu mecrada yürütüldüğü söylenebilir. Kent yaşamı ise konutun içi ve dışı arasında bir salınım halindeki bireyin mekanının uzantısıdır. Böyle bir uzantıdan söz edildiğinde kökten ve uzantılardan bahsedilmiş olur, neyin kök neyin sap olduğuna ilişkin Deleuze ve Guattari’nin ifade ettiği rizom kavramı açıklayıcıdır. Bir ilk ve son durak olmasıyla konut aslında geçişler arasındaki tekrardır. Öncelik ve sonralığı kapsayıcı şekilde örter. Çıkılan yollar ve tarifli ya da tarifsiz tüm rotalar içerisinde konut mutlaka yer alır. Bu başlık içerisinde kente dair söylemler ve deneyimleme içerisinde konutun yapı sökümü bu methodla irdelenecektir.

Kentten bir ölçek sıçrayarak konutun fiziki ölçekteki boyutlarına ilişkin bir değerlendirme “kuşatıcı bir kavram: ev” başlığı içerisinde yapılabilir. Bu konuda kapsam her ne kadar konutun fiziki boyutlarına referansla tariflenecek olsa da aitlik hissinin ve evsizleşme kavramlarına dair açıklamaları yapabilmek için fiziki boyutlar arasında ve dahası duygulanımların kaynaklarını keşfetmek üzere kapsam genişleyebilecektir. Bu kapsamın indirgenmesi sırasında da ev ve evin ayrıntılarına ilişkin örneklemeler ve sökümler ortaya konacaktır.

Son olarak “kağıt üzerinde yükselen evler” başlığıyla yapılan indirgemenin açılımı yapılacaktır. Bu noktada sanat ve mimaride yer alan “ev” üzerine okumalar yerleştirilecektir. Kiesler’in Sonsuz Ev’inden, Eisenman’ın Ev Serisi’ne uzanan göstergeler yorumlanarak yeni gösterenlerle ilişkilendirilecektir.

Çalışmanıın sonuç ifadesi olarak üretilen anlamlar derlenerek, anlamın sınırları dilin imkanları ölçüsünde ifade edilecektir.

*:Ev’in home ve house kelimelerindeki anlam ayrımına ilişkin bir inceleme de  başlığın alt konuları arasında tam da bu esnada yer alabilir. “Architects design houses,” Eisenman said. I live in a home.” -Katherine Salant, The Washington Post, April 29, 2011

gökhan kıyıcı, Nisan MMXV

Reklamlar

One comment

  1. aslihan

    Gökhan, bu anlamları çözümlemek oldukça ufuk açıcı. Fakat bunların her biri bir makale olabilir gibi. Yazdığın üç yöntem de “konutun sosyal yaşantı içerisindeki çözümlemesi”, “mimari ve edebiyat literatürü içerisine temellenen referanslarıyla “evsizleşme / ait olma ve ayrıntılarda konutun yeri” ve “mimari literatürdeki diğer anlamları ile ev” çok yoğun emek istiyor. Bir kavramı seçerek belli örnekler üzerinden derinleşmeni önereceğim.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: