Şahsi Müze, Can Uzun

Müzeyi tartışmak;ama nasıl? Yürürken zihinde kalanlarla, zihnimizde müzede tekrar bir yürüyüşe çıkarak tartışmak. Müzeyi hatırlamaya çalışarak tartışmayı gerçekleştirmek. Hatırlamaların çokluğu mu müzeyi nitelikli hale getirir? Burada zihin kişinin özelliklerini ön plana çıkarır. Herhangi başka bir şeyde de olduğu gibi müzenin de salt eleştirisi mümkün olamayacaktır. Öznel yargılardan ayrık bir eleştiri ihtimali yoktur. Zihnin müzeyi algılayışı, eleştiride önemlidir. Bir ilkokul öğrencisinin müzeyi tariflerken etkilendiği nesnelerden, daha önce karşılaşmadığı şeylerden büyük bir heyecanla bahsedeceği gerçeği, kişinin bilgi birikimiyle ve yaşıyla algılayışın ve eleştirinin durumunun değişimini gösterecektir. Müze denilince hatırlananlar, onun kelime anlamıyla ilgili çağrışımları ile bağlantılı bilgi olduğu söylenebilir.

Müze: Sanat ve bilim eserlerinin veya sanat ve bilime yarayan nesnelerin saklandığı, halka gösterilmek için sergilendiği yer veya yapı  (www.tdk.gov.tr)

Müzenin sadece bir yer ve yapı olarak anlatılması; nesnelerin sergilenme, saklanma amacının sadece halkın görmesini sağlaması, olması gereken bir müze tanımı olabilir mi? Bu tanımın günceldeki durumlarla bağlantısının eksik olduğu söylenebilir. Müze sadece gösterilmek değil o zamanı deneyimleten bir mekan-zaman kurgusuna sahip oluşumu tanımlamalıdır. Bilgi sadece göz ile değil algılanan-deneyimlenenle birlikte nesnenin zamanına referans verebilir. Müzenin bir zamanının olması onu da bir eser haline getirebilir. Sergilemek üzere oluşturulan yapının kendisi de sergilenen bir nesne haline gelebilir. Müzeler zamansız mekanlardır. İçerisinde bulundurduğu birçok zamandan nesneyi, tek bir zamanda ortaya koymayı amaçlar.

Arkeoloji müzesi örneğine, eserlere gösterilen ‘saygıdan’ söz açarak başlanabilir. Sidon Krallığı Nekropol’ ü alanındaki lahitler loş ışık altında kırmızı halı kaplamaların bulunduğu ortamda zincirlerle çevrelenerek korunmuş olarak sergilenmektedir. Lahitlerin yüceleştirilmesi belki de Lahit sahipleriyle ilgili olabilir. İskender Lahit’ inin önemi yüceliği onun ölçeğiyle birlikte camekân içerisinde, mekânda konumlandığı orta nokta, onun odak olduğunu tanımlamaktadır. Lahit hakkındaki bilgiden çok onun yüceliğine dair bilgilerin ortaya konulduğu bir düzen etkisi vardır.

Çoğu eserin sergileme şekli geçmişte kalmıştır. Camlı dolaplar içerisinde esere dair bilginin yazılı bulunduğu bir kağıt parçası ile eser hakkında bilgi vererek sergileme işi halledilivermiştir.

Anadolu’ da Antik Çağ Mimarlığı bölümündeki eserlerin sergileniş yöntemi nesnelerin kendi zamanında bulundukları gerçek konumlarına dair bilgileri barındırması bakımından olumlu karşılanabilse de bulundukları konumların oranlarının değişmesi sergileme tavrındaki naiflikten kaynaklanıyor olabilir. Eserlere dair bilgiler tam gerçeklikle aktarılamamaktadır.  ‘Taban mozaiğinin’ yerde sergilenmesi, hikâyelerin anlatıldığı levhaların tapınaktaki konumlarının, sütunlar üzerinde bulunması nedeniyle duvarlarda asılı olarak sergilenmesi… Sergileme ile ilgili bir diğer nokta ise sergilenenin lejantını alanın bir köşesinde bulundurmasıdır. Bilginin kolay anlaşılabilirliğini sağlamıştır. Tapınağın modelinin üzerinden eserlerin tapınağın nerelerinde konumlandığını lejant maketinden okuyabilmekteyiz. Tüm bunlara rağmen eserlerle ilgili bilgi aktarımları oldukça kısıtlıdır.

Müzedeki günü yakalama isteği fark edilebilmektedir. Sergilenen eserlerden bilgi almak, QR kodlarıyla mümkün hale gelebilmiştir. QR kodları müzenin sergileme araçları arasına girmiştir. QR kodlarının verebileceği bilginin, müzenin verebileceği bilginin ötesine geçmesi durumu QR kodunu müzeleştirmiştir. Önümüzdeki nesne ise sadece bir görsel haline gelmiştir.

Müzenin internet sitesi bile müzeden daha fazla bilgiyi barındırmaktadır. Site gezintisindeki ağlar müzede kat edilen yollardan daha fazladır. Bunun günümüz müze anlayışının değişmesiyle ilgili bir yönelim olduğu söylenilebilir.

Bilgi çağında olduğumuzu hatırladığımızda, müzecilik fikrinin de içerisindeki bilgilerle birlikte değişeceği düşünülebilir. Adımlanarak gezilen müzeler ve yanlarındaki küçük yazılı bilgiler dışında, günümüz teknolojisi sayesinde müze gezilerinin çok daha farklılaştığı gözlemlenmektedir. Cam dolaplar içerisinden çıkarılan eserler ekranlara aktarılmıştır. İçerisindeki bilginini daha detaylı incelenebildiği, müze içerisinde gezmekten daha fazlası, eser üzerinde gezintiye çıkma imkânının sunulduğu günlerdeyiz. Yazının başında müzelerin zamansızlığından bahsederken şu an mekânsız müzelerden de bahsedildiği unutulmamalıdır. Müzenin eserler topluluğunu oluşturan bilgi alanları olarak kabul gördüğü düşünülebilir. Müzeye gitmek yerine müzeye internet yoluyla erişilebilmektedir. Google Art Project bunun bir örneğidir. Dünya üzerindeki birçok müzeyi koleksiyonları gezme imkânını sunmaktadır. Kendi müzelerinizi düzenleyebilme imkânı dahi sunabilmektedir. İnteraktivitenin ön planda olduğu müzecilik kavramı ortaya çıkmaktadır. Kişi kendi müzesini kurabilecek düzenlemeleri bilgisayarının başından yapabilir. Yazının başında okuyabileceğiniz gibi müze eleştirisini öznel yargılarıyla oluşturan bireyler kendi müzelerini ve gezintilerini kurgulayabilmektedir. Bunun sonucu, müze kavramının bireyselleşmesi ve koleksiyon şeklini alması olarak yorumlanabilir.

 müze

 

 

 

 

Reklamlar

One comment

  1. aslihan

    Can,
    Arkeoloji Müzesindeki deneyimini detaylı bir şekilde aktarmaya çalışman iyi olmuş. Fakat, bir miktar dağınık olmuş. Değindiğin önemli konular var, belki biri üzerine daha derin bir tartışma kurabilirdin.(ör. nesnenin anlamını yitirmesi üzerine, izleyenin nesne ile kurduğu ilişkiyi yüzeyselleştiren ya da derinleştiren, QR kodu ve diğer şeyler üzerinden daha odaklı bir yazı olabilirmiş).

    Bunun yanında, başta ve sonda olan değerlendirmeler, biraz yüzeysel kalmış. Bu konuda okuduğun bir metin varsa ona referans vermek ve onu tartışarak Arkeoloji Müzesine yaklaşmak, tartışmanı zenginleştirebilirdi. Referansların çok olması gerekmiyor fakat en azından bir referans olup, onunla birlikte tartışmanı kursan iyi olurdu.
    Aslıhan

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: